Policz ogniwa łańcucha motocyklowego jak ekspert! Poradnik

Dobór odpowiedniej długości łańcucha napędowego to jeden z kluczowych elementów dbałości o motocykl, który bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo i prawidłowe funkcjonowanie maszyny. Ten praktyczny przewodnik ma za zadanie krok po kroku wyjaśnić, jak precyzyjnie policzyć ogniwa łańcucha motocyklowego, aby uniknąć kosztownych błędów przy jego wymianie lub zakupie nowego.

Dokładne policzenie ogniw łańcucha jest absolutnie kluczowe dla bezpieczeństwa i prawidłowego funkcjonowania motocykla. Niewłaściwa długość łańcucha może prowadzić do szeregu poważnych problemów, od przyspieszonego zużycia komponentów po niebezpieczne awarie. Jako Alan Chmielewski, zawsze podkreślam, że w motocyklach nie ma miejsca na kompromisy w kwestii precyzji, zwłaszcza jeśli chodzi o układ napędowy.

• Nadmierne naprężenia: Zbyt krótki łańcuch będzie pracował pod ciągłym, zbyt dużym napięciem, co może prowadzić do szybkiego zużycia łożysk skrzyni biegów, zębatki zdawczej, a nawet uszkodzenia wałka zdawczego.
• Uszkodzenie skrzyni biegów: W skrajnych przypadkach, zbyt krótki łańcuch może doprowadzić do uszkodzenia wewnętrznych elementów skrzyni biegów, co jest niezwykle kosztowną naprawą.
• Zerwanie łańcucha: To najgroźniejsza konsekwencja. Zerwany łańcuch w trakcie jazdy może zablokować tylne koło, powodując utratę kontroli nad motocyklem, lub uszkodzić karter silnika.
• Spadanie łańcucha: Zbyt długi łańcuch łatwiej spada z zębatek, szczególnie podczas dynamicznej jazdy, co również może doprowadzić do zablokowania koła lub uszkodzenia innych elementów.
• Złe przeniesienie mocy: Niewłaściwa długość i związane z nią nieprawidłowe napięcie łańcucha skutkują gorszym przeniesieniem mocy na tylne koło, co obniża efektywność jazdy.
• Przyspieszone zużycie: Zarówno zbyt krótki, jak i zbyt długi łańcuch, a także zła regulacja jego napięcia, prowadzą do szybszego zużycia samego łańcucha, zębatek i innych elementów układu napędowego.

Znajomość dokładnej liczby ogniw w łańcuchu motocyklowym jest niezbędna w kilku konkretnych sytuacjach:

• Zakup używanego motocykla: Nigdy nie wiesz, jakie modyfikacje wprowadził poprzedni właściciel. Zawsze warto zweryfikować stan i długość łańcucha.
• Brak dokumentacji serwisowej: Jeśli nie masz dostępu do instrukcji serwisowej lub danych producenta, fizyczne liczenie jest jedynym pewnym sposobem.
• Modyfikacja przełożeń (zmiana rozmiaru zębatek): Zmiana liczby zębów na zębatce przedniej lub tylnej niemal zawsze wymaga korekty długości łańcucha.
• Wymiana zużytego łańcucha: Nawet jeśli masz dane serwisowe, upewnij się, że poprzedni łańcuch miał prawidłową długość.

Chociaż dane serwisowe podają standardową liczbę ogniw dla danego modelu motocykla, to w praktyce, na przykład po modyfikacjach dokonanych przez poprzedniego właściciela (np. zmiana zębatek), zawsze warto zweryfikować tę informację poprzez fizyczne liczenie. To prosta czynność, która może zaoszczędzić Ci wielu problemów i kosztów.

Dwie sprawdzone metody liczenia ogniw wybierz idealną dla siebie

Istnieją dwie główne, sprawdzone metody liczenia ogniw łańcucha, które pozwalają na precyzyjne określenie jego długości. Obie są poprawne, ale każda ma swoją specyfikę. Jedna skupia się na elementach łączących, druga na wszystkich widocznych blaszkach. Ja osobiście preferuję drugą metodę, jako bardziej intuicyjną dla większości osób, ale warto znać obie.

Metoda liczenia sworzni (pinów) polega na zliczaniu wszystkich metalowych bolców, które łączą ogniwa łańcucha. Każdy sworzeń łączy dwie blaszki zewnętrzne. Aby uzyskać całkowitą liczbę ogniw w rozumieniu handlowym (czyli tych, które podają producenci łańcuchów, np. 110 ogniw), należy pomnożyć liczbę policzonych sworzni przez dwa. Jest to metoda, która wymaga zrozumienia budowy łańcucha, ale jest równie precyzyjna.

Sworzeń (często nazywany pinem) to mały, cylindryczny metalowy element, który przechodzi przez tulejki ogniw wewnętrznych i jest nitowany w blaszkach ogniw zewnętrznych. To właśnie on odpowiada za ruchome połączenie poszczególnych segmentów łańcucha. Wizualnie rozpoznasz go jako małą, okrągłą główkę na zewnętrznej stronie łańcucha, która jest częścią blaszki zewnętrznej. Liczenie sworzni jest poprawną metodą, ponieważ każdy sworzeń stanowi integralną część "jednego ogniwa" w sensie funkcjonalnym i konstrukcyjnym.

1. Zaznacz punkt startowy: Wybierz dowolny sworzeń na łańcuchu i zaznacz go markerem lub kawałkiem taśmy, abyś wiedział, od którego miejsca zacząłeś liczenie.
2. Liczenie kolejnych sworzni: Przesuwaj łańcuch powoli i licz każdy kolejny sworzeń, który mija Twój punkt startowy.
3. Pełny obrót: Kontynuuj liczenie, aż wrócisz do zaznaczonego sworznia. Ten sworzeń, od którego zacząłeś, jest już policzony, więc nie licz go ponownie na końcu.
4. Mnożenie wyniku: Po policzeniu wszystkich sworzni, pomnóż otrzymaną liczbę przez dwa. Otrzymany wynik to całkowita liczba ogniw łańcucha. Np. jeśli policzyłeś 58 sworzni, łańcuch ma 116 ogniw.

Metoda liczenia każdej blaszki (zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej) jako oddzielnego ogniwa jest często bardziej intuicyjna dla osób początkujących i, moim zdaniem, minimalizuje ryzyko pomyłek. W tej metodzie po prostu zliczasz każdą pojedynczą blaszkę, którą widzisz na łańcuchu, traktując ją jako "pół ogniwa" w sensie konstrukcyjnym, ale sumując je do pełnej liczby, która jest podawana w specyfikacjach. Łańcuch o długości 110 ogniw będzie miał 110 takich blaszek (55 wewnętrznych i 55 zewnętrznych).

Wizualnie ogniwo wewnętrzne charakteryzuje się tym, że ma dwie tulejki i rolki, które są osadzone na sworzniach ogniw zewnętrznych. Blaszki ogniwa wewnętrznego są węższe i znajdują się "wewnątrz" łańcucha. Ogniwo zewnętrzne natomiast składa się z dwóch szerszych blaszek, które są połączone sworzniami i obejmują ogniwo wewnętrzne. To właśnie na blaszkach zewnętrznych widoczne są końcówki sworzni (nity). Różnica jest wyraźnie widoczna, co ułatwia liczenie.

1. Zaznacz punkt startowy: Wybierz dowolną blaszkę (czy to wewnętrzną, czy zewnętrzną) na łańcuchu i zaznacz ją markerem lub kawałkiem taśmy.
2. Liczenie kolejnych blaszek: Przesuwaj łańcuch powoli i licz każdą pojedynczą blaszkę, którą mijasz, niezależnie od tego, czy jest to blaszka wewnętrzna, czy zewnętrzna.
3. Pełny obrót: Kontynuuj liczenie, aż wrócisz do zaznaczonej blaszki. Ta blaszka, od której zacząłeś, jest już policzona, więc nie licz jej ponownie na końcu.
4. Ostateczny wynik: Otrzymany wynik to całkowita liczba ogniw łańcucha. Np. jeśli policzyłeś 116 blaszek, łańcuch ma 116 ogniw.

Najczęstsze błędy podczas liczenia ogniw i jak ich unikać

Niestety, nawet przy tak prostej czynności jak liczenie ogniw łańcucha, łatwo o błędy, które mogą mieć poważne konsekwencje. Jako Alan Chmielewski, widziałem już wiele takich pomyłek, dlatego chcę Cię przed nimi ostrzec.

Jednym z najczęstszych błędów jest liczenie "na pary" ogniw, czyli traktowanie zestawu blaszka zewnętrzna + blaszka wewnętrzna jako "jednego ogniwa", a następnie mnożenie tego przez dwa. To prowadzi do zaniżenia wyniku o połowę. Pamiętaj, że łańcuchy motocyklowe zawsze mają parzystą liczbę ogniw, a każde ogniwo (w rozumieniu handlowym) składa się z blaszki wewnętrznej i zewnętrznej. Licząc każdą blaszkę osobno, unikasz tego błędu.

Innym powszechnym błędem jest liczenie wyłącznie blaszek zewnętrznych (tych z widocznymi końcówkami sworzni) i próba pomnożenia wyniku przez dwa. Ta metoda jest bliska liczeniu sworzni, ale może być myląca, jeśli nie rozumiesz dokładnie, co liczysz. Jeżeli liczysz tylko blaszki zewnętrzne, a następnie mnożysz przez dwa, to w praktyce liczysz to samo co licząc sworznie. Problem pojawia się, gdy ktoś pomyli blaszki zewnętrzne z "parami ogniw", co prowadzi do zaniżenia całkowitej długości łańcucha. Zawsze upewnij się, że Twoja metoda jest spójna i poprawna.

Niezależnie od tego, czy łańcuch jest zamknięty na spinkę, czy zakuwany, ogniwo łączące jest integralną częścią łańcucha i musi być wliczone do całkowitej liczby ogniw. Nie pomijaj go podczas liczenia, traktując jako coś "dodatkowego". To pełnoprawne ogniwo, które ma swój wkład w całkowitą długość łańcucha.

Liczba ogniw w praktyce co dalej z tą wiedzą?

Skoro już wiesz, jak precyzyjnie policzyć ogniwa łańcucha, czas dowiedzieć się, jak tę wiedzę wykorzystać w praktyce. To kluczowy krok przed zakupem nowego łańcucha i zapewnieniem prawidłowego działania Twojego motocykla.

Po policzeniu ogniw musisz odnieść ten wynik do standardowych długości łańcuchów dostępnych na rynku. Producenci oferują łańcuchy w typowych długościach, takich jak 110, 112, 114, 118 czy 120 ogniw. Zazwyczaj kupuje się łańcuch nieco dłuższy niż jest to wymagane, a następnie skraca go do idealnej długości. Daje to pewien margines błędu i elastyczność, szczególnie jeśli masz niestandardowe przełożenia.

Zmiana liczby zębów na zębatkach (przedniej lub tylnej) ma bezpośredni wpływ na wymaganą długość łańcucha. Prosta zasada, którą warto zapamiętać, to: każda zmiana o 2 zęby na zębatce tylnej lub 1 ząb na zębatce przedniej zazwyczaj wymaga dodania lub usunięcia 1-2 ogniw z łańcucha. Zawsze jednak po zmianie przełożeń należy fizycznie przymierzyć łańcuch i dokładnie sprawdzić jego napięcie w różnych pozycjach wahacza, aby upewnić się, że długość jest optymalna.

Skracanie łańcucha to proces, który wymaga użycia specjalistycznego narzędzia, jakim jest zakuwarka/rozkuwarka do łańcuchów. To precyzyjne urządzenie pozwala na bezpieczne usunięcie sworzni i skrócenie łańcucha do pożądanej długości. Pamiętaj, że zawsze należy usuwać parzystą liczbę ogniw, czyli jedno ogniwo wewnętrzne i jedno zewnętrzne. Nigdy nie usuwaj nieparzystej liczby ogniw, ponieważ uniemożliwi to prawidłowe połączenie łańcucha.

Policz raz, a dobrze Twoja checklista poprawnego mierzenia

Podsumowując, precyzyjne liczenie ogniw łańcucha to podstawa. Nie spiesz się, bądź dokładny i stosuj się do sprawdzonych metod. Twoje bezpieczeństwo i żywotność motocykla są tego warte.

Oto lista kluczowych kroków, które należy wykonać, aby zweryfikować wynik liczenia ogniw przed zakupem nowego łańcucha:

• Policz dwukrotnie: Zawsze policz ogniwa co najmniej dwa razy, używając tej samej metody lub, jeśli to możliwe, obu metod, aby upewnić się, że wyniki są spójne.
• Sprawdź dane serwisowe: Porównaj swój wynik z danymi serwisowymi producenta motocykla. Jeśli są rozbieżności, spróbuj ustalić ich przyczynę (np. zmienione zębatki).
• Konsultacja z ekspertem: W razie wątpliwości zawsze skonsultuj się z doświadczonym mechanikiem motocyklowym lub sprzedawcą w sklepie motocyklowym.
• Wizualna inspekcja: Przy okazji liczenia, dokładnie obejrzyj łańcuch pod kątem uszkodzeń, korozji czy nadmiernego zużycia, które mogą wskazywać na konieczność wymiany.
• Pamiętaj o ogniwie łączącym: Upewnij się, że ogniwo łączące jest wliczone w całkowitą liczbę.

Dokładność w liczeniu ogniw jest znacznie ważniejsza niż szybkość. Błędny pomiar może prowadzić do zakupu łańcucha o niewłaściwej długości, co w najlepszym wypadku będzie oznaczać stracone pieniądze i konieczność ponownego zakupu, a w najgorszym poważne uszkodzenia motocykla lub niebezpieczną sytuację na drodze. Zawsze poświęć temu zadaniu odpowiednią uwagę.