Często spotykam się z pytaniem: „bus ile ma miejsc?”. To z pozoru proste zapytanie kryje w sobie wiele niuansów, ponieważ potocznie „busem” nazywamy bardzo różne pojazdy od małych vanów, przez popularne 9-osobowe dostawczaki przerobione na osobówki, aż po małe autokary. Jako Alan Chmielewski, z mojego doświadczenia wiem, że kluczowe jest zrozumienie, że liczba miejsc w busie jest ściśle związana z przepisami prawa, wymaganymi uprawnieniami do kierowania oraz przeznaczeniem pojazdu. W tym artykule postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości i precyzyjnie wyjaśnić, co i jak.
Liczba miejsc w busie zależy od kategorii prawa jazdy i przeznaczenia pojazdu
- Bus na prawo jazdy kat. B przewozi maksymalnie 9 osób (łącznie z kierowcą) i ma DMC do 3,5 t.
- Pojazdy na kat. D1 umożliwiają przewóz do 17 osób (łącznie z kierowcą) i długość do 8 m.
- Autobusy na kat. D nie mają ograniczeń co do liczby miejsc i długości.
- Dokładna liczba miejsc siedzących (S.1) i stojących (S.2) zawsze znajduje się w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.
- Busy przewożące 10 lub więcej osób wymagają tachografu.
- Przerejestrowanie pojazdu w celu zmiany liczby miejsc wiąże się z badaniami technicznymi i nową homologacją.
Ile miejsc ma bus i gdzie to sprawdzić
Kiedy mówimy o „busie”, często mamy na myśli szeroki wachlarz pojazdów. Może to być zarówno mały van rodzinny, jak i duży pojazd dostawczy przystosowany do przewozu osób, a nawet niewielki autokar. To potoczne rozumienie terminu sprawia, że pytanie o liczbę miejsc jest tak ważne, ponieważ od niej zależy nie tylko komfort podróży, ale przede wszystkim legalność przewozu i wymagane uprawnienia kierowcy. Kluczowe jest tutaj rozróżnienie ze względu na liczbę miejsc siedzących oraz dopuszczalną masę całkowitą (DMC) pojazdu.
Jedynym wiarygodnym i prawnie wiążącym źródłem informacji o liczbie miejsc w danym pojeździe jest jego dowód rejestracyjny. To tam, w rubryce S.1, znajdziesz dokładną liczbę miejsc siedzących. Jeśli pojazd jest przystosowany do przewozu osób stojących (co jest rzadkością w typowych busach, a częściej spotykane w autobusach miejskich), informacja o liczbie miejsc stojących będzie w rubryce S.2. Zawsze radzę sprawdzić te dane przed każdą podróżą, zwłaszcza jeśli wynajmujesz pojazd lub planujesz przewóz większej grupy.
W przepisach ruchu drogowego liczba „9” jest magiczną granicą. Pojazd przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (czyli 8 pasażerów + kierowca) jest traktowany inaczej niż pojazd przewożący 10 lub więcej osób. Ta granica decyduje o kategorii prawa jazdy, konieczności posiadania tachografu, a nawet o klasyfikacji pojazdu jako osobowego lub autobusu. To fundamentalna wiedza dla każdego, kto planuje przewóz osób.
Prawo jazdy kategorii B: Ile osób możesz przewozić busem
Dla wielu osób, które posiadają prawo jazdy kategorii B, kluczowe jest pytanie, ile osób mogą legalnie przewozić. Zgodnie z polskim prawem, posiadając kategorię B, możesz kierować pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) nieprzekraczającej 3,5 tony, który jest przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Oznacza to, że możesz zabrać na pokład maksymalnie 8 pasażerów oraz siebie jako kierowcę. To najpopularniejsza kategoria busów wykorzystywana zarówno prywatnie, jak i w mniejszych firmach transportowych.
Na polskim rynku dostępnych jest wiele popularnych modeli busów 9-osobowych, które idealnie wpisują się w te ramy. Do najczęściej spotykanych należą:
- Renault Trafic
- Opel Vivaro
- Ford Transit Custom
- Volkswagen Transporter (Multivan/Caravelle)
- Mercedes-Benz Vito/Klasa V
- Peugeot Traveller / Citroën Spacetourer / Toyota Proace Verso
Warto podkreślić, że busy 9-osobowe, spełniające kryteria DMC do 3,5 tony, są z punktu widzenia prawa traktowane jako samochody osobowe. Ma to istotne konsekwencje na przykład, w większości przypadków nie ma wymogu instalowania i używania tachografu, co znacznie upraszcza ich eksploatację w transporcie drogowym. To sprawia, że są one bardzo atrakcyjnym wyborem dla małych firm, rodzin czy grup przyjaciół planujących wspólną podróż.
Kiedy 9 miejsc to za mało: Busy wymagające specjalnych uprawnień
Jeśli Twoje potrzeby transportowe wykraczają poza możliwości busa 9-osobowego, musisz liczyć się z koniecznością posiadania innych uprawnień. Prawo jazdy kategorii D1 uprawnia do kierowania autobusem przeznaczonym do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, o długości nieprzekraczającej 8 metrów. Są to pojazdy często wykorzystywane w transporcie lokalnym, do przewozu dzieci do szkół, na krótkich trasach międzymiastowych czy do obsługi mniejszych grup turystycznych. Zazwyczaj oferują one od 15 do 17 miejsc siedzących, zapewniając komfort podróży na średnich dystansach.
Gdy jednak liczba pasażerów przekracza 17, wkraczamy w domenę prawa jazdy kategorii D. Ta kategoria jest niezbędna do kierowania pełnoprawnymi autobusami bez żadnych ograniczeń co do liczby miejsc i długości pojazdu. Tutaj mówimy już o pojazdach, które mogą przewozić kilkadziesiąt osób, zarówno na trasach krajowych, jak i międzynarodowych. To kategoria dla profesjonalnych kierowców autokarów.
Przykłady pojazdów dla posiadaczy kategorii D1 i D to:
- Dla kat. D1: Mniejsze wersje Mercedesa Sprintera, Iveco Daily, Forda Transita, często z zabudową do 17 miejsc.
- Dla kat. D: Większe wersje Mercedesa Sprintera (np. 20-24 miejsca turystyczne), a także pełnowymiarowe autobusy turystyczne (np. Setra, Neoplan, VDL) czy miejskie (np. Solaris, MAN).
Obowiązki przewoźnika a liczba miejsc w busie
Liczba miejsc w busie ma bezpośredni wpływ na obowiązki przewoźnika, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i wyposażenia pojazdu. Kluczową kwestią jest tachograf. Zgodnie z przepisami, tachograf jest wymagany w pojazdach lub zespołach pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony używanych w transporcie drogowym, a także w pojazdach przeznaczonych do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Oznacza to, że każdy bus zarejestrowany na 10 lub więcej osób musi być wyposażony w tachograf, a kierowca musi przestrzegać restrykcyjnych norm czasu pracy i odpoczynku.
Kolejną ważną kwestią są miejsca stojące. W typowych busach pasażerskich, wykorzystywanych do przewozu międzymiastowego czy turystycznego, dopuszczalne są wyłącznie miejsca siedzące. Miejsca stojące są charakterystyczne dla autobusów komunikacji miejskiej lub podmiejskiej, gdzie specyfika trasy i częste przystanki uzasadniają taką konfigurację. W busach turystycznych, gdzie komfort podróży jest priorytetem, nie znajdziemy miejsc stojących, a każdy pasażer musi mieć zapewnione własne miejsce siedzące.
Zdarza się, że właściciele pojazdów chcą przerejestrować busa w celu zmiany liczby miejsc na przykład z wersji dostawczej na osobową lub odwrotnie. Jest to proces skomplikowany i wymaga spełnienia szeregu warunków. Niezbędne jest przeprowadzenie badań technicznych w stacji kontroli pojazdów, która potwierdzi, że pojazd spełnia warunki techniczne dla nowej konfiguracji. Często konieczne jest również uzyskanie nowej homologacji lub świadectwa zgodności z warunkami technicznymi, co wiąże się z wizytą u producenta lub autoryzowanego przedstawiciela. To nie jest prosta zmiana w dowodzie rejestracyjnym, ale poważna modyfikacja konstrukcyjna pojazdu.
Praktyczny przegląd: Różne typy busów i ich pojemność
Z mojego doświadczenia wiem, że różne typy busów są projektowane z myślą o konkretnych zastosowaniach, co bezpośrednio przekłada się na ich pojemność i konfigurację. Weźmy na przykład busy do przewozów międzynarodowych. Najczęściej są to pojazdy 9-osobowe (kierowca + 8 pasażerów). Dlaczego? Głównie ze względu na uprawnienia. Posiadając prawo jazdy kategorii B, kierowca może legalnie prowadzić taki pojazd, co znacznie ułatwia organizację transportu i zmniejsza koszty związane z zatrudnieniem kierowców z wyższymi kategoriami prawa jazdy oraz brak konieczności stosowania tachografu.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku autobusów miejskich i podmiejskich. Te pojazdy charakteryzują się bardzo dużą pojemnością, często przekraczającą 50, a nawet 100 osób. Wynika to z ich przeznaczenia mają przewozić jak najwięcej pasażerów na krótkich dystansach, z częstymi przystankami. Dlatego też w ich wnętrzu znajdziemy zarówno miejsca siedzące, jak i znaczną przestrzeń na miejsca stojące, co jest kluczowe dla efektywności komunikacji publicznej w zatłoczonych aglomeracjach.
Na koniec, rozważmy busy turystyczne. Tutaj liczba miejsc jest często kompromisem między pojemnością a komfortem podróży. W mniejszych busach turystycznych, np. 15-17 osobowych, każdy pasażer ma zazwyczaj więcej przestrzeni, co jest cenione na dłuższych trasach. W większych autokarach turystycznych, które mogą pomieścić 50 i więcej osób, producenci starają się zoptymalizować układ siedzeń, aby zapewnić jak największą liczbę miejsc przy zachowaniu akceptowalnego poziomu komfortu. Warto pamiętać, że im mniej miejsc w pojeździe tej samej klasy, tym zazwyczaj więcej przestrzeni na nogi i większy komfort dla każdego pasażera, co ma znaczenie zwłaszcza podczas długich podróży.
